Prawo weterynaryjne
www.prawoweterynaryjne.pl
Masz pytanie? Zadzwoń!
tel. + 48 506 066 723
O nas

Strona jest miejscem gdzie publikowane są opinie i artykuły dotyczące prawa weterynaryjnego, prawa żywnościowego oraz z zakresu ochrony zwierząt.

Strona jest jednocześnie Biuletynem Informacyjnym Kancelarii Prawnej RESULT Witkowski Woźniak Mazur i Wspólnicy Spółka Komandytowa

Stanowisko w sprawie „menażerii objazdowych ”

Zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, prowadzenie działalności w postaci menażerii objazdowej jest zakazane. Decydujące znaczenie przy określaniu, czy dana osoba prowadzi menażerię objazdową, a tym samym popełnia wykroczenie z art. 37 ust. 1  w związku z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, powinno być ustalenie samego znaczenia pojęcia ,,menażeria objazdowa”.

Jednocześnie, zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt – zwierzęta wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych mogą być przetrzymywane, hodowane i prezentowane jedynie w stadninach, cyrkach lub bazach cyrkowych oraz w miejscach przeznaczonych dla zwierząt wykorzystywanych do celów specjalnych, które to miejsca znajdują się pod nadzorem Inspekcji Weterynaryjnej.

Art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, wprowadza definicję legalną terminu „menażeria objazdowa”, zgodnie z którą przez menażerię objazdową należy rozumieć „przedsiębiorcę wykonującego działalność w zakresie organizowania obwoźnych wystaw zwierząt”. Przy czym, z uwagi na fakt, iż ww. definicja ustawowa jest dość lakoniczna i „nieostra”, zasadne byłoby jej skonkretyzowanie przez odwołanie się do znaczenia poszczególnych pojęć objętych definicją, przy zastosowaniu słownika języka polskiego.

Zgodnie z definicją zawartą w Słowniku języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego, pojęcie „obwoźny” oznacza „nie przebywający stale w jednym miejscu, obwożony, ruchomy”. Z kolei według ww. Słownika pod pojęciem „wystawy” należy z kolei rozumieć ,,wystawiony na pokaz zbiór wytworów działalności człowieka w jakiejkolwiek dziedzinie lub okazów przyrody”.

Na marginesie można wskazać także, iż zgodnie ze Słownikiem języka polskiego, pod red. W. Doroszewskiego, pojęcie, ,,menażeria” rozumie się jako – „zwierzęta trzymane w klatkach (często wożone w klatkach) i pokazywane publiczności; miejsce lub pomieszczenie, w którym zgrupowane są zwierzęta, zwykle w celu pokazywania ich publiczności”, a pojęcie ,,objazdowy” rozumie się jako ,,związany z objazdem, wędrowny, ruchomy”.

Zgodnie z przywołanymi powyżej definicjami, należałoby stwierdzić, iż decydującą cechą, jaką charakteryzuje się działalność polegająca na prowadzeniu menażerii objazdowej jest wystawianie na pokaz zwierząt, które to „wystawianie” nie odbywa się stale w jednym miejscu – jest obwożone, ruchome.

W sprawie warto przy tym wskazać także, że znaczenie może mieć również, czy zwierzęta wchodzące w skład menażerii objazdowej są „przemieszczane”, tym samym środkiem transportu, w którym są one następnie „pokazywane”, „wystawiane”.

Podmioty prowadzące działalność ,,menażerii objazdowej” twierdzą przy tym często, iż prowadzą działalność nadzorowaną, określoną w art. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, polegającą na organizowaniu targów, wystaw, pokazów lub konkursów zwierząt. Przedmiotowe twierdzenie nie ma jednak praktycznie żadnego znaczenia dla uznania danej działalności jako „menażerii objazdowej”. Ustawa o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt nie posługuje się bowiem ww. pojęciem, i nawet rejestracja czy zatwierdzenie danej działalności, jako „pokazu”, z ww. ustawy nie przesądza o jednoczesnym prowadzeniu czy też nie prowadzaniu działalności „w typie” menażerii objazdowej.

Tym samym w związku z przedstawioną niekiedy argumentacją, w której stwierdza się, że dana ,,wystawa” jest legalna ze względu na zarejestrowanie ww. działalności jako działalności nadzorowanej w oparciu o przepisy ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w sprawie należy jednoznacznie wskazać, że taka argumentacja jest bezzasadna.

Zarejestrowanie przez organ Inspekcji Weterynaryjnej wskazanej działalności, jako działalności nadzorowanej polegającej na organizowania targów, wystaw, pokazów lub konkursów zwierząt, nie wyklucza możliwości naruszenia przez podmiot nadzorowany przepisów ustawy o ochronie zwierząt, a tym samym stwierdzeniu, że de facto doszło do podejrzenia popełnienia wykroczenia polegającego na prowadzeniu menażerii objazdowej.

Przy czym, jak wskazano już powyżej, prowadzenie działalności w postaci menażerii objazdowych jest bezwzględnie zakazana i ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków. Nie należy bowiem zapominać, iż niezależnie od rodzaju prowadzonej działalności nadzorowanej, nawet tej zarejestrowanej na podstawie ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, każdy podmiot i tak jest obowiązany do przestrzegania przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, w tym jej art. 5, dotyczącego obowiązku humanitarnego traktowania wszystkich zwierząt. Jednocześnie, biorąc pod uwagę wyżej przytoczone regulacje, nie można przecież uznać, że „menażeria objazdowa” przestaje nią być tylko dlatego, że dany podmiot zarejestrował swoją działalność z jako „pokaz”.

Ponadto biorąc pod uwagę brzmienie art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, należy i tak stwierdzić, że zwierzęta wykorzystywane do wystaw i pokazów powinny być przetrzymywane i prezentowane jedynie w „stadninach, cyrkach lub bazach cyrkowych oraz w miejscach przeznaczonych dla zwierząt wykorzystywanych do celów specjalnych, pod nadzorem Inspekcji Weterynaryjnej.”.

W sprawie można przy tym wskazać przy okazji, że z uwagi na fakt, iż zarówno ustawa o ochronie zwierząt, jak i ustawa o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt nie definiuje pojęcia cyrk, to w świetle definicji ze słownika języka polskiego, przez „cyrk” należy rozumieć ,,okrągły budynek lub namiot z areną w środku i rzędami siedzeń wznoszącymi się amfiteatralnie, w którym odbywają się widowiska składające się z popisów akrobatycznych i klownowskich oraz występów z udziałem tresowanych zwierząt”.

W sprawie warto jednocześnie „pomocniczo” posłużyć się definicją zawartą w art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1739/2005 z dnia 21 października 2005 r. ustanawiającego wymogi dotyczące zdrowia zwierząt w odniesieniu do przemieszczania zwierząt cyrkowych między Państwami Członkowskimi, zgodnie z którą przez pojęcie „cyrk” należy rozumieć „zakład organizujący wędrowne pokazy lub wędrowne przedstawienia z udziałem jednego lub więcej zwierząt”. „Zwierzę” natomiast, w świetle definicji zawartej w pkt 2 artykułu powołanego w zdaniu poprzedzającym, oznacza „zwierzę jednego z gatunków wymienionych w załączniku A do dyrektywy 92/65/EWG trzymane do pokazów publicznych w celach rozrywkowych lub edukacyjnych”.

W związku z tym, że w ww. załącznik nie obejmuje swym zakresem niektórych gatunków zwierząt, jak w również, że w sprawie „menażerii objazdowych” najczęściej nie chodzi o zwierzęta tresowane – dalecy bylibyśmy od próby sankcjonowania działalności niektórych menażerii objazdowych – jako cyrków.

Opracował:

r. pr. dr Michał Rudy

Magdalena Hejdak

2013 Prawo Weterynaryjne - www.prawoweterynaryjne.pl
Wszystkie prawa do wizerunku strony, a także materiałów na stronie są zastrzeżone.